Η IVF (εξωσωματική γονιμοποίηση) σημαίνει ότι τα ωάρια συλλέγονται, γονιμοποιούνται στο εργαστήριο και το έμβρυο που προκύπτει μεταφέρεται στη μήτρα. Η θεραπεία περιλαμβάνει, με τη σειρά, την αρχική επίσκεψη, τη διέγερση των ωοθηκών, την ωοληψία, την ανάπτυξη των εμβρύων και την εμβρυομεταφορά. Κάθε στάδιο προσαρμόζεται στην ανταπόκριση του οργανισμού σου και η διάρκειά του καθορίζεται από την ιατρική ομάδα.
Βασικά σημεία
- Η θεραπεία ξεκινά με την αξιολόγηση και των δύο συντρόφων και την επιλογή του πρωτοκόλλου διέγερσης.
- Το υπερηχογράφημα και, όταν ενδείκνυται, οι ορμονικές εξετάσεις παρακολουθούν την ανταπόκριση στη διέγερση και βοηθούν την ομάδα να καθορίσει τον χρόνο της τελικής ωρίμανσης και της ωοληψίας.
- Το έμβρυο μπορεί να μεταφερθεί φρέσκο ή να καταψυχθεί και να μεταφερθεί σε επόμενο κύκλο, ανάλογα με την περίπτωση.
- Η ημερομηνία του τεστ εγκυμοσύνης και το διάστημα μέχρι μια νέα προσπάθεια καθορίζονται από την κλινική και δεν υπάρχει ένας καθολικός κανόνας.
Αρχική επίσκεψη και αξιολόγηση πριν από την IVF
Κατά την πρώτη επίσκεψη, ο γιατρός εξετάζει αναλυτικά το ιατρικό ιστορικό του ζευγαριού. Συζητούνται το χρονικό διάστημα κατά το οποίο προσπαθείτε να επιτύχετε εγκυμοσύνη, οι εμμηνορροϊκοί κύκλοι, προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις, προηγούμενες εγκυμοσύνες, χρόνιες παθήσεις και φάρμακα που χρησιμοποιούνται, συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωμάτων. Είναι χρήσιμο να έχεις μαζί σου τα αποτελέσματα προηγούμενων εξετάσεων και υπερηχογραφικών γνωματεύσεων και όχι μόνο τα συμπεράσματά τους.
Η αξιολόγηση περιλαμβάνει και τους δύο συντρόφους. Στη γυναίκα, ο γιατρός μπορεί να συστήσει διακολπικό υπερηχογράφημα, το οποίο απεικονίζει τη μήτρα και τις ωοθήκες και επιτρέπει την καταμέτρηση των άντριων ωοθυλακίων. Για την εκτίμηση της ωοθηκικής εφεδρείας μπορεί να χρησιμοποιηθούν, ανάλογα με την περίπτωση, ορμονικές εξετάσεις όπως AMH ή FSH. Τα αποτελέσματα αυτά βοηθούν στην εκτίμηση της πιθανής ανταπόκρισης στη διέγερση, αλλά δεν αποτελούν από μόνα τους πρόβλεψη της γονιμότητας και ερμηνεύονται μαζί με την ηλικία και τα υπόλοιπα κλινικά δεδομένα.
Για τον σύντροφο, η βασική εξέταση είναι το σπερμοδιάγραμμα, το οποίο παρέχει πληροφορίες για τα σπερματοζωάρια. Εάν το αποτέλεσμα είναι παθολογικό, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επανάληψη της εξέτασης ή πρόσθετες εξετάσεις. Ανάλογα με το ιστορικό, μπορεί επίσης να αξιολογηθεί η ενδομητρική κοιλότητα ή η κατάσταση των σαλπίγγων.
Στο τέλος της αξιολόγησης, η ομάδα καθορίζει το πρωτόκολλο θεραπείας και τον τρόπο με τον οποίο θα παρακολουθείται η ανταπόκριση των ωοθηκών. Το πλάνο μπορεί να προσαρμοστεί στην πορεία, μεταξύ άλλων ως προς τον χρόνο της εμβρυομεταφοράς. Η HFEA εξηγεί τα στάδια της διαδικασίας IVF, από τη διέγερση των ωοθηκών και την ωοληψία έως τη γονιμοποίηση και την εμβρυομεταφορά.
Διέγερση των ωοθηκών και παρακολούθηση
Συνήθως, σε έναν φυσικό κύκλο ωριμάζει ένα μόνο ωοθυλάκιο. Η διέγερση των ωοθηκών χρησιμοποιεί ορμονικά φάρμακα που χορηγούνται με ενέσεις, σύμφωνα με το σχήμα που καθορίζει ο γιατρός. Οι δόσεις και η διάρκεια διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή, καθώς προσαρμόζονται ανάλογα με την ανταπόκριση του οργανισμού.
Κατά τη διάρκεια της διέγερσης θα πραγματοποιούνται αρκετές επισκέψεις παρακολούθησης. Το υπερηχογράφημα παρακολουθεί τον αριθμό και την ανάπτυξη των ωοθυλακίων και, όταν χρειάζεται, προστίθενται αιματολογικές εξετάσεις για ορμόνες όπως η οιστραδιόλη. Με βάση αυτά τα δεδομένα, ο γιατρός μπορεί να αλλάξει τη δόση, να παρατείνει ή να συντομεύσει τη διέγερση ή να αποφασίσει τη διακοπή του κύκλου εάν η ανταπόκριση δεν είναι η αναμενόμενη. Ένας κύκλος μπορεί να ακυρωθεί πριν από την ωοληψία ή την εμβρυομεταφορά και η ακύρωση δεν σημαίνει ότι η θεραπεία δεν μπορεί να επαναληφθεί. Η ομάδα αξιολογεί τι συνέβη και αν χρειάζεται αλλαγή του πρωτοκόλλου.
Κατά τη διάρκεια της διέγερσης μπορεί να εμφανιστούν φούσκωμα, αίσθημα πίεσης στην κοιλιά ή ενόχληση στο σημείο των ενέσεων. Εάν εμφανιστεί έντονος κοιλιακός πόνος, ταχεία αύξηση βάρους, δυσκολία στην αναπνοή ή γενική επιδείνωση της κατάστασης, επικοινώνησε με την κλινική χωρίς να περιμένεις την επόμενη προγραμματισμένη επίσκεψη.
Τελική ωρίμανση των ωαρίων και ωοληψία
Όταν τα ωοθυλάκια φτάσουν στην επιθυμητή ανάπτυξη, ο γιατρός καθορίζει τον χρόνο χορήγησης της φαρμακευτικής αγωγής για την τελική ωρίμανση των ωαρίων. Ο τύπος του φαρμάκου, η δόση και η ώρα χορήγησης αποφασίζονται εξατομικευμένα και πρέπει να τηρούνται ακριβώς, καθώς η ωοληψία προγραμματίζεται με βάση αυτά. Δεν υπάρχει ένα φάρμακο ή ένα σχήμα κατάλληλο για όλες τις ασθενείς.
Η ωοληψία πραγματοποιείται με παρακέντηση μέσω του κολπικού τοιχώματος υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση. Ο γιατρός αναρροφά το υγρό από τα ωοθυλάκια και ο εμβρυολόγος εντοπίζει τα ωάρια στο εργαστήριο. Η κλινική εξηγεί εκ των προτέρων το είδος αναλγησίας ή καταστολής που θα χρησιμοποιηθεί, τους κανόνες νηστείας και πόσο χρόνο θα παραμείνεις στην κλινική μετά τη διαδικασία. Εάν ο πόνος επιδεινωθεί ή παρουσιαστεί έντονη αιμορραγία, επικοινώνησε με την κλινική.
Την ημέρα της ωοληψίας, ο σύντροφος δίνει δείγμα σπέρματος, εκτός εάν χρησιμοποιούνται κατεψυγμένα σπερματοζωάρια ή σπερματοζωάρια που έχουν συλλεχθεί χειρουργικά. Ο αριθμός των ωαρίων που λαμβάνονται ποικίλλει και δεν εγγυάται τον αριθμό των εμβρύων που θα προκύψουν.
Γονιμοποίηση και ανάπτυξη των εμβρύων
Μετά την ωοληψία, τα ωάρια αξιολογούνται και προετοιμάζονται στο εργαστήριο. Η γονιμοποίηση μπορεί να γίνει με δύο μεθόδους:
- Κλασική IVF: τα ωάρια τοποθετούνται μαζί με τα σπερματοζωάρια σε καλλιεργητικό μέσο, χωρίς άμεση έγχυση σπερματοζωαρίου στο ωάριο.
- ICSI: ο εμβρυολόγος εισάγει ένα μόνο σπερματοζωάριο απευθείας σε κάθε ώριμο ωάριο. Ο γιατρός συζητά με το ζευγάρι πότε είναι κατάλληλη αυτή η μέθοδος, ανάλογα με το σπερμοδιάγραμμα και το ιστορικό των θεραπειών.
Μετά τη γονιμοποίηση, τα έμβρυα παρακολουθούνται στο εργαστήριο ώστε να αξιολογείται η ανάπτυξή τους. Περίπου την ημέρα 2–3 βρίσκονται στο στάδιο της κυτταρικής διαίρεσης, ενώ ορισμένα συνεχίζουν να αναπτύσσονται μέχρι το στάδιο της βλαστοκύστης, περίπου την ημέρα 5. Η HFEA εξηγεί τις διαφορές μεταξύ μεταφοράς εμβρύου στο στάδιο της κυτταρικής διαίρεσης και μεταφοράς βλαστοκύστης, καθώς και τις αποφάσεις που μπορεί να χρειαστούν πριν από την εμβρυομεταφορά.
Δεν γονιμοποιούνται όλα τα ωάρια και δεν συνεχίζουν όλα τα έμβρυα να αναπτύσσονται. Το εργαστήριο σε ενημερώνει για την εξέλιξή τους και η ομάδα αποφασίζει την ημέρα της εμβρυομεταφοράς με βάση την εικόνα των εμβρύων και το πλάνο που έχει καθοριστεί για σένα. Μπορεί επίσης να σου εξηγηθεί το σύστημα βαθμολόγησης που χρησιμοποιείται στην εμβρυολογική αναφορά.
Εμβρυομεταφορά
Η εμβρυομεταφορά μπορεί να γίνει με δύο τρόπους:
- Φρέσκια εμβρυομεταφορά: το έμβρυο μεταφέρεται στον ίδιο κύκλο στον οποίο πραγματοποιήθηκε η διέγερση, περίπου 5 ημέρες μετά την ωοληψία και τη γονιμοποίηση των ωαρίων.
- Μεταφορά κατεψυγμένου εμβρύου: τα έμβρυα καταψύχονται και μεταφέρονται σε επόμενο κύκλο, μετά την προετοιμασία του ενδομητρίου. Για τη μεταφορά ενός ήδη κατεψυγμένου εμβρύου δεν απαιτείται νέα ωοληψία.
Η κλινική μπορεί να συστήσει την κατάψυξη των εμβρύων για ιατρικούς λόγους, για παράδειγμα όταν το ενδομήτριο δεν είναι έτοιμο. Η επιλογή γίνεται από τον γιατρό μαζί με εσένα, με βάση την ανταπόκριση στον συγκεκριμένο κύκλο.
Την ημέρα της εμβρυομεταφοράς, ο γιατρός εισάγει το έμβρυο στη μήτρα μέσω ενός λεπτού καθετήρα που περνά από τον τράχηλο, υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση. Η διαδικασία πραγματοποιείται στην κλινική και η ομάδα σου εξηγεί εκ των προτέρων την απαραίτητη προετοιμασία. Ο αριθμός των εμβρύων που μεταφέρονται καθορίζεται μαζί με την ιατρική ομάδα, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τα χαρακτηριστικά των εμβρύων, το ιστορικό των θεραπειών και τον κίνδυνο πολύδυμης κύησης.
Τι συμβαίνει μετά την εμβρυομεταφορά
Μετά την εμβρυομεταφορά ξεκινά η περίοδος αναμονής. Η κλινική σου δίνει οδηγίες σχετικά με την υποστηρικτική αγωγή, τη σωματική δραστηριότητα και τα συμπτώματα για τα οποία πρέπει να επικοινωνήσεις μαζί της. Ορισμένες ασθενείς εμφανίζουν φούσκωμα, ήπιες κράμπες ή ευαισθησία στους μαστούς.
Η ημερομηνία του τεστ εγκυμοσύνης καθορίζεται από την κλινική, ανάλογα με το πρωτόκολλο και την ημέρα της εμβρυομεταφοράς. Απόφυγε να κάνεις τεστ στο σπίτι πριν από την ημερομηνία που σου έχει δοθεί, καθώς το αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι αξιόπιστο. Εάν το τεστ είναι θετικό, συνήθως ακολουθούν επανέλεγχοι και υπερηχογράφημα για να επιβεβαιωθεί η εντόπιση της κύησης.
Τι συμβαίνει αν ένας κύκλος IVF δεν οδηγήσει σε εγκυμοσύνη
Εάν το τεστ είναι αρνητικό, η ομάδα μπορεί να αναλύσει τον προηγούμενο κύκλο πριν καθορίσει το επόμενο βήμα. Μπορούν να επανεξεταστούν η ανταπόκριση στη διέγερση, ο αριθμός των ωαρίων που συλλέχθηκαν, η γονιμοποίηση, η ανάπτυξη των εμβρύων και οι συνθήκες της εμβρυομεταφοράς. Ανάλογα με τα αποτελέσματα, το πρωτόκολλο μπορεί να διατηρηθεί ή να τροποποιηθεί και, εάν υπάρχει ιατρικός λόγος, μπορεί να συστηθούν πρόσθετες εξετάσεις.
Εάν εμφανιστεί περίοδος πριν από το επόμενο στάδιο της θεραπείας και προτιμάς επαναχρησιμοποιούμενη εξωτερική προστασία, μπορείς να επιλέξεις τα εσώρουχα περιόδου Femieko ανάλογα με το επίπεδο απορροφητικότητας που χρειάζεσαι. Προορίζονται για τη διαχείριση της εμμηνορροϊκής ροής και δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της διαδικασίας IVF.
Ιατρική προετοιμασία και τρόπος ζωής πριν από την IVF
Πριν από την έναρξη του κύκλου, ετοίμασε έναν φάκελο με τα αποτελέσματα των εξετάσεων, τις υπερηχογραφικές γνωματεύσεις, το σπερμοδιάγραμμα του συντρόφου και τη λίστα των φαρμάκων που χρησιμοποιείς. Ανέφερε αλλεργίες και προηγούμενες αντιδράσεις σε φάρμακα. Εάν έχεις χρόνια νοσήματα, όπως διαβήτη, υπέρταση ή παθήσεις του θυρεοειδούς, συζήτησέ τα εγκαίρως, καθώς η ομάδα μπορεί να ζητήσει πρόσθετη αξιολόγηση πριν από τη διέγερση.
Κατά την περίοδο προετοιμασίας, απόφυγε τις δραστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής. Μια ισορροπημένη διατροφή, επαρκής ύπνος και σωματική δραστηριότητα προσαρμοσμένη στη γενική σου κατάσταση μπορούν να αποτελούν μέρος της συνήθους καθημερινότητάς σου. Ενημέρωσε την ιατρική ομάδα εάν καπνίζεις, καταναλώνεις αλκοόλ ή χρησιμοποιείς συμπληρώματα και μην αλλάζεις τις συνταγογραφούμενες θεραπείες χωρίς ιατρική συμβουλή.
Εάν προτιμάς προϊόντα περιόδου μίας χρήσης κατά το διάστημα μεταξύ των σταδίων της θεραπείας, μπορείς να επιλέξεις τις οργανικές σερβιέτες και ταμπόν Femieko, ανάλογα με τη ροή και τις προτιμήσεις σου. Τα προϊόντα αυτά έχουν αποκλειστικά ρόλο στη διαχείριση της περιόδου και δεν επηρεάζουν τη διέγερση των ωοθηκών, την εμφύτευση ή την επιτυχία της IVF.
Η πρακτική προετοιμασία σημαίνει να γνωρίζεις με σαφήνεια το πρόγραμμα των επισκέψεων παρακολούθησης, τις ώρες χορήγησης των ενέσεων και έναν αριθμό επικοινωνίας της κλινικής. Ζήτησε γραπτές οδηγίες για τις δόσεις και για το τι πρέπει να κάνεις αν ξεχάσεις μια χορήγηση. Οργάνωσε το πρόγραμμά σου στην εργασία, καθώς οι επισκέψεις και η ωοληψία μπορεί να απαιτήσουν άδεια και το χρονοδιάγραμμα μπορεί να αλλάξει ανάλογα με την ανταπόκριση του οργανισμού.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί ένας κύκλος IVF;
Η διάρκεια διαφέρει ανάλογα με το πρωτόκολλο, την ανταπόκριση στη διέγερση και τον τύπο της εμβρυομεταφοράς. Ένας κύκλος με φρέσκια εμβρυομεταφορά πραγματοποιείται από την έναρξη της διέγερσης έως την εμβρυομεταφορά μέσα στον ίδιο κύκλο. Εάν τα έμβρυα καταψυχθούν, η μεταφορά πραγματοποιείται σε ξεχωριστό κύκλο και έτσι η συνολική διάρκεια παρατείνεται.
Είναι επώδυνη η διέγερση των ωοθηκών;
Οι ενέσεις μπορεί να προκαλέσουν τοπική ενόχληση και κατά τη διάρκεια της διέγερσης μπορεί να εμφανιστεί φούσκωμα ή αίσθημα πίεσης στην κοιλιά. Η ανοχή διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Έντονος πόνος ή γρήγορη αύξηση του μεγέθους της κοιλιάς πρέπει να αναφέρονται άμεσα στην κλινική.
Πώς πραγματοποιείται η ωοληψία;
Ο γιατρός πραγματοποιεί παρακέντηση μέσω του κολπικού τοιχώματος υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση και αναρροφά το περιεχόμενο των ωοθυλακίων. Στη συνέχεια, ο εμβρυολόγος εντοπίζει τα ωάρια στο εργαστήριο. Η κλινική σου εξηγεί εκ των προτέρων το είδος αναλγησίας ή καταστολής που θα χρησιμοποιηθεί.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ IVF και ICSI;
Στην κλασική IVF, τα ωάρια και τα σπερματοζωάρια τοποθετούνται μαζί σε καλλιεργητικό μέσο. Στην ICSI, ο εμβρυολόγος εισάγει ένα μόνο σπερματοζωάριο σε κάθε ώριμο ωάριο. Η μέθοδος επιλέγεται ανάλογα με την κατάσταση του ζευγαριού και τα αποτελέσματα της αξιολόγησης.
Ποια ημέρα γίνεται η εμβρυομεταφορά;
Η φρέσκια εμβρυομεταφορά πραγματοποιείται στο στάδιο της βλαστοκύστης, περίπου 5 ημέρες μετά την ωοληψία και τη γονιμοποίηση των ωαρίων. Ο ακριβής χρόνος καθορίζεται από την ιατρική ομάδα με βάση την εξέλιξη των εμβρύων και το θεραπευτικό πλάνο.
Πότε γίνεται το τεστ εγκυμοσύνης μετά την εμβρυομεταφορά;
Η ημερομηνία καθορίζεται από την κλινική, ανάλογα με το πρωτόκολλο και την ημέρα της εμβρυομεταφοράς. Ακολούθησε την ημερομηνία που σου έχει δοθεί και απόφυγε τα τεστ που γίνονται πολύ νωρίς, καθώς μπορεί να δώσουν παραπλανητικό αποτέλεσμα.
Τι συμβαίνει αν ο πρώτος κύκλος IVF δεν πετύχει;
Η ομάδα αναλύει μαζί σου τον κύκλο: την ανταπόκριση στη διέγερση, τη γονιμοποίηση και την ανάπτυξη των εμβρύων. Με βάση αυτή την ανάλυση αποφασίζεται αν θα συνεχιστεί το ίδιο πρωτόκολλο, αν θα τροποποιηθεί ή αν θα πραγματοποιηθούν πρόσθετες εξετάσεις. Δεν υπάρχει ένα υποχρεωτικό διάστημα αναμονής που να ισχύει για όλες τις ασθενείς.
Μπορεί να μεταφερθεί κατεψυγμένο έμβρυο;
Ναι. Τα κατεψυγμένα έμβρυα μπορούν να μεταφερθούν σε επόμενο κύκλο, μετά την προετοιμασία του ενδομητρίου, χωρίς νέα ωοληψία. Ο χρόνος της εμβρυομεταφοράς καθορίζεται από τον γιατρό.
Με λίγα λόγια: πώς να προετοιμαστείς για το επόμενο στάδιο
Πριν ξεκινήσεις, διευκρίνισε με την κλινική το επιλεγμένο πρωτόκολλο, το πρόγραμμα των επισκέψεων παρακολούθησης και τον τρόπο με τον οποίο θα λαμβάνεις τα αποτελέσματα. Έχε πρόχειρη τη λίστα των φαρμάκων, τις ώρες χορήγησης και τα στοιχεία επικοινωνίας της ομάδας. Λάβε υπόψη ότι η δόση ή το σχήμα μπορεί να προσαρμοστούν ανάλογα με την ανταπόκριση του οργανισμού και ότι ο κύκλος μπορεί να τροποποιηθεί ή να διακοπεί. Σημείωσε τις ερωτήσεις σου για κάθε επίσκεψη και διατήρησε επικοινωνία με την κλινική καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας.
Αποποίηση ευθύνης
Οι πληροφορίες που παρουσιάζονται στο Femieko.ro έχουν αποκλειστικά ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα και προορίζονται να υποστηρίζουν, όχι να αντικαθιστούν, την άμεση σχέση μεταξύ του αναγνώστη και των επαγγελματιών υγείας. Το περιεχόμενο αυτό δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή εξατομικευμένη θεραπεία. Παρότι καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια για να παρέχουμε ακριβείς και επικαιροποιημένες πληροφορίες, το σώμα κάθε γυναίκας είναι διαφορετικό. Εάν παρουσιάζεις ασυνήθιστα συμπτώματα, πόνο ή προβλήματα στην ευαίσθητη περιοχή, συνιστούμε να συμβουλεύεσαι πάντα γυναικολόγο ή άλλο κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία υγείας πριν λάβεις οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με την υγεία σου.
