Υπογονιμότητα στο ζευγάρι: αιτίες, εξετάσεις και ποιες επιλογές υπάρχουν

Τι είναι η υπογονιμότητα του ζευγαριού;

Η υπογονιμότητα του ζευγαριού είναι ένα σύνθετο ζήτημα που επηρεάζει τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες. Ορίζεται ως η αδυναμία ενός ζευγαριού να συλλάβει παιδί έπειτα από έναν χρόνο τακτικών προσπαθειών για εγκυμοσύνη. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην υπογονιμότητα μπορεί να είναι ανδρικοί, γυναικείοι, συνδυασμένοι ή ακόμη και ανεξήγητοι. Είναι ουσιαστικό να αξιολογούνται και οι δύο πλευρές, ώστε να εντοπιστούν οι πιθανές αιτίες.

Πότε θα πρέπει να αναζητήσετε ιατρική αξιολόγηση;

Συνιστάται ένα ζευγάρι να ζητήσει ιατρική αξιολόγηση έπειτα από έναν χρόνο προσπαθειών σύλληψης, όμως αυτό το διάστημα μπορεί να είναι μικρότερο για γυναίκες άνω των 35 ετών ή για όσες έχουν σχετικό ιατρικό ιστορικό. Επίσης, αν υπάρχουν γνωστές ιατρικές καταστάσεις, όπως ενδομητρίωση ή προηγούμενα προβλήματα γονιμότητας, συνιστάται να συμβουλευτείτε έναν ειδικό νωρίτερα.

Παράγοντες που συμβάλλουν στην υπογονιμότητα του ζευγαριού

Ανδρικοί παράγοντες

Η ανδρική υπογονιμότητα ευθύνεται για περίπου το 30-40% των περιπτώσεων υπογονιμότητας. Μπορεί να περιλαμβάνει:

• Προβλήματα με τα σπερματοζωάρια: χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων, μειωμένη κινητικότητα ή μη φυσιολογική μορφολογία.
• Ορμονικοί παράγοντες: μη φυσιολογικά επίπεδα ορμονών που επηρεάζουν την παραγωγή σπερματοζωαρίων.
• Δομικά προβλήματα: συγγενείς ανωμαλίες ή αποφράξεις του αναπαραγωγικού συστήματος.

Γυναικείοι παράγοντες

Η γυναικεία υπογονιμότητα μπορεί να συνδέεται με διάφορα προβλήματα, όπως:

• Προβλήματα ωορρηξίας: διαταραχές στην ωορρηξία, όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (ΣΠΩ).
• Δομικά προβλήματα: ανωμαλίες της μήτρας ή των σαλπίγγων, όπως αποφράξεις ή ενδομητρίωση.
• Ηλικία: η γονιμότητα μειώνεται σημαντικά μετά την ηλικία των 35 ετών.

Συνδυασμένοι παράγοντες

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπογονιμότητα μπορεί να είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ ανδρικών και γυναικείων παραγόντων. Η αξιολόγηση και των δύο πλευρών είναι απαραίτητη για να καθοριστούν οι καλύτερες θεραπευτικές επιλογές.

Ανεξήγητη υπογονιμότητα

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου, παρά τις λεπτομερείς αξιολογήσεις, δεν εντοπίζεται σαφής αιτία της υπογονιμότητας. Αυτό μπορεί να είναι απογοητευτικό, όμως είναι σημαντικό να μην χάνεται η ελπίδα, καθώς υπάρχουν διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.

Διαγνωστικά εργαλεία

Η αξιολόγηση της υπογονιμότητας περιλαμβάνει μια σειρά από εξετάσεις και διαδικασίες που μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό των προβλημάτων. Αυτές περιλαμβάνουν:

• Ανάλυση σπέρματος: αξιολογεί τον αριθμό, την κινητικότητα και τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων.
• Παρακολούθηση της ωορρηξίας: μπορεί να περιλαμβάνει τεστ ωορρηξίας και υπερηχογραφικές εξετάσεις για την παρακολούθηση της ανάπτυξης των ωοθυλακίων.
• Αξιολόγηση των σαλπίγγων: υστεροσαλπιγγογραφία (HSG) ή λαπαροσκόπηση για τον έλεγχο τυχόν αποφράξεων.

Ωοθηκικό απόθεμα και AMH

Το ωοθηκικό απόθεμα αναφέρεται στον αριθμό και την ποιότητα των διαθέσιμων ωαρίων. Μια σημαντική εξέταση είναι η μέτρηση της αντιμυλλέριου ορμόνης (AMH), η οποία μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για το ωοθηκικό απόθεμα. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, παρόλο που η AMH είναι ένας χρήσιμος δείκτης, δεν καθορίζει τη συνολική γονιμότητα μιας γυναίκας.

Κλινικός οδηγός αναπαραγωγής

femieko.ro

Σύμφωνα με τα πρότυπα του OMS & ESHRE

Η υπογονιμότητα στο ζευγάρι: αξιολόγηση, αιτίες και ιατρικό χρονοδιάγραμμα

Η υπογονιμότητα ορίζεται κλινικά ως η απουσία εγκυμοσύνης έπειτα από 12 μήνες τακτικών και απροστάτευτων σεξουαλικών επαφών. Η αξιολόγηση αφορά και τους δύο συντρόφους και απαιτεί μια δομημένη, συμπονετική και χωρίς επίρριψη ευθυνών ιατρική προσέγγιση.

Επιδημιολογία και βιολογική ισορροπία

Κατανομή των παραγόντων γονιμότητας

Επηρεάζει περίπου 1 στα 6 ζευγάρια

~33%

Ανδρική προέλευση

Παράγοντες που αφορούν την ποιότητα του σπερματικού υγρού, ανατομικές αποφράξεις, κιρσοκήλη ή ορμονικές παραμέτρους.

~33%

Γυναικεία προέλευση

Ωοθυλακιορρηκτικοί παράγοντες, ορμονικός άξονας, παθολογία των σαλπίγγων, πυελική ενδομητρίωση ή μειωμένο ωοθηκικό απόθεμα.

~33%

Συνδυασμένοι / ανεξήγητοι

Σύνθετες αλληλεπιδράσεις και στους δύο συντρόφους ή καταστάσεις στις οποίες οι συνήθεις εξετάσεις δεν αναδεικνύουν άμεση αιτία.

Οδηγός χρόνου και βιολογικής ηλικίας

Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για αξιολόγηση;

Γενικά σημεία αναφοράς που χρησιμοποιούνται στην αξιολόγηση της γονιμότητας, προσαρμοσμένα στο κλινικό πλαίσιο.

Ηλικία της συντρόφου

Κάτω των 35 ετών

12 μήνες

Η αξιολόγηση συζητείται, γενικά, μετά από 12 μήνες τακτικών και απροστάτευτων σεξουαλικών επαφών χωρίς επίτευξη εγκυμοσύνης.

Ηλικία της συντρόφου

Άνω των 35 ετών

6 μήνες

Η αξιολόγηση μπορεί να συζητηθεί έπειτα από περίπου 6 μήνες προσπαθειών, ανάλογα με το ιατρικό πλαίσιο.

Γνωστό ιστορικό

Νωρίτερη αξιολόγηση

Χωρίς τυπική αναμονή

Μπορεί να ενδείκνυται νωρίτερα, παρουσία γνωστών παραγόντων κινδύνου ή σχετικών εμμηνορροϊκών ή ανατομικών προβλημάτων.

Κλινικά σημεία

Καταστάσεις που μπορεί να δικαιολογούν νωρίτερη αξιολόγηση

Στη σύντροφο

• Ακανόνιστοι εμμηνορροϊκοί κύκλοι ή αμηνόρροια
• Μη φυσιολογικές ή συχνές αιμορραγίες της μήτρας
• Διαγνωσμένη πυελική ενδομητρίωση
• Ιστορικό επεμβάσεων στις ωοθήκες ή στις σάλπιγγες
• Ιστορικό φλεγμονωδών νόσων της πυέλου ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων
• Ιστορικό επαναλαμβανόμενων αυτόματων αποβολών

Στον σύντροφο

• Ιστορικό κρυψορχίας
• Σοβαροί τραυματισμοί των όρχεων
• Παρωτίτιδα μετά την εφηβεία
• Διαταραχές στύσης ή εκσπερμάτισης
• Ανάγκη αξιολόγησης με σπερμοδιάγραμμα, ανάλογα με το ιατρικό πλαίσιο

Ανδρικοί παράγοντες

Παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την ανδρική γονιμότητα

Οι παράμετροι του σπέρματος, οι ανατομικοί παράγοντες και ορισμένες εκθέσεις μπορεί να αποτελούν μέρος της ιατρικής αξιολόγησης.

Σπερματικές ανωμαλίες

Ολιγοζωοσπερμία: μειωμένος αριθμός σπερματοζωαρίων στο αναλυόμενο δείγμα.

Ασθενοζωοσπερμία: μειωμένη κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.

Τερατοζωοσπερμία: μεταβολές στη μορφολογία των σπερματοζωαρίων.

Ουρολογικοί και ανατομικοί παράγοντες

Κιρσοκήλη: διάταση των φλεβών του σπερματικού τόνου.

Αποφράξεις του σπερματικού πόρου: μπορεί να εμφανιστούν μετά από ορισμένες επεμβάσεις ή λοιμώξεις.

Ουρογεννητικές λοιμώξεις: ορισμένες λοιμώξεις μπορεί να απαιτούν αξιολόγηση στο πλαίσιο της γονιμότητας.

Περιβάλλον και τρόπος ζωής

Παρατεταμένη έκθεση σε θερμότητα: η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να επηρεάσει τη σπερματογένεση.

Κάπνισμα, αλκοόλ και παχυσαρκία: μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη γονιμότητα.

Επαγγελματικές ή περιβαλλοντικές εκθέσεις: ορισμένες ουσίες μπορεί να είναι σημαντικές στην ατομική αξιολόγηση.

Αξιολόγηση του ζευγαριού

Η αξιολόγηση της γονιμότητας μπορεί να αφορά και τους δύο συντρόφους. Το ιατρικό ιστορικό, οι γυναικείοι και ανδρικοί παράγοντες, καθώς και τα αποτελέσματα των εξετάσεων, πρέπει να ερμηνεύονται από κοινού ώστε να καθοριστούν τα επόμενα βήματα.

Femi.Eko®️ | Εκπαίδευση για την οικεία και αναπαραγωγική υγεία

femieko.ro

Επιλογές θεραπείας για την υπογονιμότητα του ζευγαριού

Η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την αιτία και να περιλαμβάνει:

• Αλλαγές στον τρόπο ζωής: διατήρηση υγιούς βάρους, διακοπή του καπνίσματος, περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ και διαχείριση του στρες.
• Φαρμακευτική αγωγή: φάρμακα για τη διέγερση της ωορρηξίας ή ορμονικές θεραπείες.
• Χειρουργικές επεμβάσεις: για τη διόρθωση δομικών ανωμαλιών ή αποφράξεων.
• Τεχνητή σπερματέγχυση (IUI): εισαγωγή σπερματοζωαρίων απευθείας στη μήτρα κατά τη διάρκεια της ωορρηξίας.
• Εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF/ICSI): συνδυασμός ωαρίων και σπερματοζωαρίων στο εργαστήριο για τη δημιουργία εμβρύων.

Κατανόηση των αλλαγών που σχετίζονται με την ηλικία

Η γυναικεία γονιμότητα μειώνεται καθώς οι γυναίκες μεγαλώνουν, ιδιαίτερα μετά τα 35 έτη. Είναι ουσιαστικό τα ζευγάρια να γνωρίζουν αυτές τις αλλαγές και να αναζητούν βοήθεια νωρίτερα εάν αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

Συχνές ερωτήσεις για γιατρούς

Για να διευκολύνετε την επικοινωνία με τον γιατρό, είναι χρήσιμο να προετοιμάσετε μια λίστα ερωτήσεων. Ακολουθούν μερικές προτάσεις:

• Ποιες είναι οι πιθανές αιτίες της υπογονιμότητάς μας;
• Ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνουμε και γιατί;
• Ποιες θεραπευτικές επιλογές είναι διαθέσιμες για εμάς;
• Πόσο θα διαρκέσει η διαδικασία αξιολόγησης και θεραπείας;
• Ποιοι είναι οι κίνδυνοι και τα οφέλη κάθε θεραπευτικής επιλογής;

Συμπέρασμα

Η υπογονιμότητα του ζευγαριού είναι μια σύνθετη κατάσταση, στην οποία η αξιολόγηση και των δύο συντρόφων βοηθά στον εντοπισμό των παραγόντων που εμπλέκονται και στον καθορισμό των κατάλληλων επιλογών για κάθε περίπτωση. Οι εξετάσεις και η ιατρική αντιμετώπιση καθορίζονται εξατομικευμένα, ανάλογα με την ηλικία, το αναπαραγωγικό ιστορικό και τα αποτελέσματα της αξιολόγησης.

Για πληροφορίες σχετικά με την έμμηνο και την ευαίσθητη υγεία, καθώς και για προϊόντα σχεδιασμένα για τα διαφορετικά στάδια της ζωής της γυναίκας, μπορείτε να ανακαλύψετε τη Femi.Eko®️.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

• Ποιο είναι το συνήθες χρονικό διάστημα για να αναζητήσει κανείς ιατρική βοήθεια σε περίπτωση υπογονιμότητας; Συνιστάται να ζητήσετε αξιολόγηση μετά από έναν χρόνο προσπαθειών ή και νωρίτερα εάν είστε άνω των 35 ετών.
• Τι συμβαίνει στην περίπτωση ανεξήγητης υπογονιμότητας; Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, υπάρχουν διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, συμπεριλαμβανομένων της IUI και της IVF.
• Ποιες είναι οι πιθανότητες επιτυχίας των θεραπειών για την υπογονιμότητα; Αυτές διαφέρουν ανάλογα με την αιτία της υπογονιμότητας, την ηλικία και το είδος της θεραπείας που θα επιλεγεί.